Λύση μιας προσωπικής (ομόρρυθμης και ετερόρρυθμης) εταιρείας

Έξοδος Εταίρου και λόγοι λύσης της Εταιρείας

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:

11/09/2018 - 12:33

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ:

02/10/2018 - 11:35

Κατά τη διάταξη του άρθρου 249 παρ. 1 του ιδίου ως άνω ν. 4072/2012, ομόρρυθμη είναι η εταιρεία με νομική προσωπικό τητα που επιδιώκει εμπορικό σκοπό και για τα χρέη της οποίας ευθύνονται παράλληλα όλοι οι εταίροι απεριόριστα και εις ολόκληρον.

Η ομόρρυθμη εταιρεία ρυθμιζόταν αρχικά από ένα Βασιλικό Διάταγμα του ... 1835, πλην όμως ο ν. 4072/2012 έφερε τροποποιήσεις στο δίκαιο που τη διέπει.

Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 249 ν. 4072/2012, εφόσον δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση στο αντίστοιχο κεφάλαιο, εφαρμόζονται στην ομόρρυθμη εταιρία οι διατάξεις του Αστικού Δικαίου για την εταιρία, με εξαίρεση τις διατάξεις των άρθρων 758 και 761 ΑΚ. Μάλιστα, κατ’ άρθρο 294 παρ. 1 ν. 4072/2012 περί με­ταβατικών διατάξεων, ο εν λόγω Νόμος εφαρμόζεται και στις εταιρίες που -κατά την έναρξη της ισχύος του από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυ­βερνήσεως, την 11.4.2012, εκτός εάν ορίζεται διαφο­ρετικά σε επιμέρους διατάξεις (άρθρο 330 παρ. 2 ν. 4072/2012)- δεν τελούν σε εκκαθάριση ή σε πτώχευση.

Σύμφωνα με το νόμο αυτό - άρθρο 259 παρ. 1, η ομόρρυθμη εταιρία λύνεται: α) με την πάροδο του χρόνου διαρκείας της, β) με απόφαση των εταίρων, γ) με την κήρυξή της σε πτώχευση και δ) με δικα­στική απόφαση ύστερα από αίτηση εταίρου, εφόσον υπάρχει σπουδαίος λόγος, ενώ στην εταιρική σύμβα­ση μπορεί να προβλέπονται και άλλοι λόγοι λύσεως της εταιρίας.

Συνάγεται λοιπόν ότι οι λόγοι λύσεως προ­σωπικών εταιριών (Ο.Ε. και Ε.Ε.) διαφέρουν από αυ­τούς που γίνονταν δεκτοί κατά το προϊσχύσαν δίκαιο και καθορίζονται πλέον με κεντρικούς άξονες τη γε­νική αρχή της διατήρησης της εμπορικής επιχείρησης και το επιβεβλημένο απομάκρυνσης από τον απόλυτα προσωποπαγή χαρακτήρα των προσωπικών εταιριών.

Η εκ μέρους εταίρου καταγγελία της εταιρίας έχει πλέον απαλειφθεί ως προβλεπόμενος από τον νόμο λόγος λύσεως της προσωπικής εταιρίας, ισχύει όμως ως τέτοιος λόγος, εφόσον προβλέπεται στην εταιρική σύμβαση.

Ωστόσο, στην εκάστοτε εταιρική σύμβαση μπορεί να προβλέπονται και άλλοι λόγοι λύσης της εταιρίας (άρθρο 259 παρ. 1 εδ. 2 ν. 4072/2012, ως ανωτέρω), τέτοιοι δε λόγοι δεν αποκλείεται να είναι και γεγονότα που επιφέρουν άλλωστε και την έξοδο εταί­ρου από την εταιρία που αφορούν σε μεταβολές στο πρόσωπο των εταίρων (όπως θάνατος ή πτώχευ­ση εταίρου ή θέση του υπό δικαστική συμπαράσταση κλπ., κατ’ άρθρο 260 παρ. 1-2 ν. 4072/2012) ή και η κα­ταγγελία της εταιρίας από μέρους εταίρου.

Συνεπώς, η καταγγελία αποτελεί πλέον λόγο λύσης της ομόρ­ρυθμης εταιρίας, μόνον αν προβλέπεται στην εταιρι­κή σύμβαση και με τους όρους που προβλέπονται σ’ αυτή. Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 249, 259, 294, όπως ισχύουν, σύμφωνα με το άρθρο 330 ν. 4072/2012 (ΦΕΚ Α 86/11.04.2012), συ­νάγεται ότι, κατά τα προαναφερόμενα, μεταξύ άλλων η ομόρρυθμη εταιρεία λύεται με δικαστική απόφαση, ύστερα από αίτηση εταίρου, εφόσον υπάρχει σπου­δαίος λόγος.

Η δικαστική λύση της εταιρίας για σπουδαίο λόγο αφορά τόσο την εταιρία αορίστου όσο και την ορι­σμένου χρόνου. Λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της διατήρησης της επιχείρησης και δεδομένου ότι προ­βλέπεται και δικαίωμα εξόδου του εταίρου, σύμφωνα με το άρθρο 261 του ως άνω νόμου, το δικαίωμα δι­καστικής λύσης της εταιρίας συνιστά έσχατο μέσο αντιμετώπισης της κατάστασης που ανέκυψε με τη συνδρομή του σπουδαίου λόγου και εγείρεται, επομέ­νως, μόνο σε περίπτωση που δεν ανευρέθηκε άλλος τρόπος άρσεως του αδιεξόδου.

Ο σπουδαίος λόγος κρίνεται κατά τις περιστάσεις και σε συνάρτηση με τη γενικότερη οργάνωση της συγκεκριμένης εταιρίας, η οποία θα αποτελεί τον κύριο οδηγό για την εκτίμηση της σοβαρότητας της κατάστασης που δημιούργησε ο επικαλούμενος σπουδαίος λόγος. Η ύπαρξή του θα πρέπει πάντως να έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και σημα­ντικές επιπτώσεις στην ομαλή λειτουργία της εται­ρίας. Αυτές οι επιπτώσεις είναι απαραίτητο να πα­ρουσιάζουν το στοιχείο της μονιμότητας και να μην έχουν προσωρινό χαρακτήρα. Εξάλλου, ο σπουδαίος λόγος, η συνδρομή ή μη του οποίου αξιολογείται με αντικειμενικά κριτήρια ΑΠ 459/2011), πρέπει κατά βάση να αναφέρεται στις σχέσεις της εταιρίας και όχι στο πρόσωπο των εταίρων, εκτός αν στη συγκεκριμένη περίπτωση τα προσωπικά στοιχεία παίζουν πρωτεύ­οντα ρόλο.

Σπουδαίο λόγο συνιστά οποιοδήποτε πε­ριστατικό, το οποίο, σύμφωνα με τις αρχές της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, καθιστά στη συγκεκριμένη περίπτωση επαχθή την εξακολούθηση της εταιρίας για εκείνο τον εταίρο που ζητεί τη λύση της.

Περιστατικά που συνιστούν σπουδαίο λόγο είναι, υπό το πρίσμα των νέων διατάξεων που επικεντρώ­νουν στην οπτική της εμπορικής επιχείρησης, φορέας της οποίας είναι το νομικό πρόσωπο της εταιρείας, παρά στον προσωποπαγή συμβατικό εταιρικό δεσμό, η κακή πορεία των εταιρικών υποθέσεων και η έλλειψη κερδών (Καυκάς, Ειδ.Ενοχ.Δίκαιο, τόμος β`, έκδοση 5η, άρθρο 766 σελ.148), η αθέτηση των εταιρικών υποχρε­ώσεων, η κακή διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων, η έλλειψη συνεργασίας, οι διαρκείς διαφωνίες, το μί­σος μεταξύ των εταίρων(ΑΠ 1458/1995, ΑΠ 977/1986), η διακοπή ή η διατάραξη των προσωπικών σχέσεων με­ταξύ των συνεταίρων, όταν αυτή παρουσιάζει σοβαρό και εξακολουθητικό χαρακτήρα και πάντα σε συνάρ­τηση με αποχρώντες οικονομικούς λόγους που έχουν ως επακόλουθο είτε την παράλυση της λειτουργίας της είτε την αδυναμία της εκπλήρωσης του σκοπού της (ΕφΑθ 1715/2005 ).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 263 ν. 4072/2012 «Αν συντρέχει στο πρόσωπο ενός εταίρου περιστατικό που θα δικαιολογούσε τη λύση της εταιρείας σύμφωνα με την περίπτωση δ` της παραγράφου 1 του άρθρου 259, το Μονομελές Πρωτο­δικείο μπορεί, ύστερα από αίτηση των λοιπών εταίρων, η οποία εκδικάζεται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, αντί της λύσης της εταιρείας, να διατά­ξει τον αποκλεισμό του εταίρου». Από τη γραμματική διατύπωση της ανωτέρω διάταξης σαφώς συνάγεται ότι προϋπόθεση του αποκλεισμού του εταίρου είναι η ύπαρξη άλλων δύο τουλάχιστον εταίρων με αίτηση των οποίων και υπό τη συνδρομή των λοιπών προϋπο­θέσεων της ανωτέρω διατάξεως θα προτιμηθεί από το Δικαστήριο η επιλογή του αποκλεισμού του εταί­ρου αντί της λύσης της ομορρύθμου εταιρίας (ΕφΛαρ 289/2015, ΕφΑθ 7196/2014).

Τέλος, προβλέπεται και διαδικασία εκούσιας εξόδου ενός εταίρου. Ο εταίρος μπορεί με δήλωση του προς την εταιρεία και τους λοιπούς εταίρους να εξέλθει από την εταιρεία, εκτός αν προβλέπεται διαφορετικά στην εταιρική σύμβαση. Στην εταιρεία αορίστου χρόνου η αξία της συμμετοχής καταβάλλεται στον εξερχόμενο εταίρο στο τέλος της εταιρικής χρήσης. Στην εταιρεία ορισμένου χρόνου η καταβολή της αξίας συμμετοχής στον εξερχόμενο εταίρο εξαρτάται από τη συνδρομή σπουδαίου λόγου. Αν το δικαστήριο που αναφέρεται στην παράγραφο 2 του άρθρου 259 κρίνει ότι δεν συντρέχει σπουδαίος λόγος, ο εταίρος δεν έχει αξίωση για καταβολή της αξίας της συμμετοχής του.

Δρ. Ευάγγελος Μαργαρίτης

Δικηγόρος παρ' Εφέταις | Μεταδιδακτορικός Ερευνητής - Βοηθός Διδασκαλίας Νομικής Αθηνών | Certified Information Privacy Professional (CIPP/E) 
Διδάκτωρ Νομικής | Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Αστικού...

send