logo-print

Εγγραφές/μετεγγραφές παιδιών χωρισμένων γονέων μετά την τροποποίηση του άρθρου 1519 του Αστικού Κώδικα

Εγκύκλιος από το Υπουργείο Παιδείας

22/12/2021

17/01/2022

Η έννομη σχέση των συντρόφων από το σύμφωνο συμβίωσης του Ν. 4356/2015

ΜΑΡΙΑ - ΕΥΦΡΑΙΜΙΑ ΓΕΡΑΣΟΠΟΥΛΟΥ

 

ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ / ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Οικογενειακό Δίκαιο Τόμος Ι

ΈΦΗ ΚΟΥΝΟΥΓΕΡΗ-ΜΑΝΩΛΕΔΑΚΗ

ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ / ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Ο Συνήγορος του Πολίτη δέχθηκε πλήθος ερωτημάτων και αναφορών, σε σχέση με τις συνέπειες της τροποποίησης του άρ.1519 του Αστικού Κώδικα από το άρ.139 ν.4714/2020, στο θέμα των εγγραφών/μετεγγραφών των παιδιών χωρισμένων γονέων.

Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, η μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτεί προηγούμενη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη οριστική δικαστική απόφαση.

Ο Συνήγορος ενημέρωσε τους εκάστοτε εμπλεκόμενους εκπαιδευτικούς φορείς (Σχολεία, Διευθύνσεις Εκπαίδευσης) ότι η τροποποίηση αυτή, παρόλο που δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη μεταβολή της εκπαιδευτικής νομοθεσίας, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν ζητείται εγγραφή για πρώτη φορά ή μετεγγραφή παιδιού χωρισμένων γονέων, και να διερευνάται εάν υφίσταται συμφωνία των γονέων ή δικαστική απόφαση, που να επιλύει τη διαφωνία τους, προκειμένου να μην υπάρξει καταστρατήγηση της διάταξης του άρ.1519 ΑΚ.

Διότι, ενδεχόμενη εγγραφή ή μετεγγραφή παιδιού σε άλλη πόλη ή άλλη χώρα από εκείνη στην οποία διέμενε μέχρι τον χωρισμό των γονέων του, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη και των δύο γονέων (ή χωρίς δικαστική απόφαση), διευκολύνει την παρά τον πιο πάνω νόμο μετοίκηση του τέκνου, με αποτέλεσμα την προσβολή του δικαιώματος του σε επικοινωνία με τον γονέα που δεν μένει μαζί του.

Επιπλέον, ο Συνήγορος πρότεινε στη Γενική Διεύθυνση Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, την έκδοση σχετικών εγκύκλιων οδηγιών, για την υποβοήθηση του έργου των αρμόδιων εκπαιδευτικών, που θα κληθούν να χειριστούν τα εν λόγω αιτήματα.

Τελικά, το Υπουργείο προέβη στην έκδοση της από 20.09.2021 εγκυκλίου με Αρ.Πρωτ.: Φ1/117162/ΓΔ4, η οποία παρέχει κατευθύνσεις για τη διαχείριση των αιτημάτων εγγραφής/μετεγγραφής μαθητών-τριών - τέκνων χωρισμένων γονέων, έχοντας λάβει υπόψη και την περαιτέρω τροποποίηση του άρ.1519 ΑΚ, που επήλθε με τον νεότερο ν.4800/2021.

Με αυτή, ενημερώνονται οι αρμόδιοι εκπαιδευτικοί ότι θα πρέπει να αναζητούν, σε κάθε περίπτωση, τη συναίνεση και των δύο γονέων, προκειμένου να προβούν στην εγγραφή ή έγκριση μετεγγραφής μαθητή-τριας, άλλως θα πρέπει να απαιτούν τη δικαστική επίλυση της διαφωνίας, εκτός εάν υπάρχει δικαστική απόφαση για την ανάθεση της επιμέλειας στον ένα γονέα, η οποία έχει καταστεί αμετάκλητη έως τις 16.9.2021 (ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου νόμου), οπότε αρκεί η αίτηση του γονέα αυτού.

Αναλυτικά η εγκύκλιος αναφέρει:

Α) Με το άρθρο 12 του ν. 4800/21-05-2021 (Α΄ 81) αντικαταστάθηκε το άρθρο 1519 ΑΚ και έχει ως εξής: «Όταν η επιμέλεια ασκείται από τον έναν γονέα ή έχει γίνει κατανομή της μεταξύ των γονέων, οι αποφάσεις για την ονοματοδοσία του τέκνου, για το θρήσκευμα, για ζητήματα υγείας του, εκτός από τα επείγοντα και τα εντελώς τρέχοντα, καθώς και για ζητήματα εκπαίδευσης που επιδρούν αποφασιστικά στο μέλλον του, λαμβάνονται από τους δύο γονείς από κοινού. Τα δύο τελευταία εδάφια του άρθρου 1510 και το άρθρο 1512 εφαρμόζονται αναλόγως. Για την μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά από αίτηση ενός από τους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέτρο. Ο γονέας στον οποίο δεν έχει ανατεθεί η άσκηση της επιμέλειας έχει το δικαίωμα να ζητά από τον άλλο πληροφορίες για το πρόσωπο και την περιουσία του τέκνου».

Β) Στο άρθρο 30 του ως άνω νόμου ορίζεται ότι η διάταξη του άρθρου 1519 ΑΚ, όπως αυτή παρατίθεται παραπάνω, ισχύει από τις 16.09.2021. Σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 18 του ν. 4800/21-05-2021 η ρύθμιση του άρθρου 1519 ΑΚ, όπως παρατίθεται παραπάνω, εφαρμόζεται «και στις εκκρεμείς υποθέσεις επί των οποίων δεν έχει εκδοθεί, μέχρι την έναρξη ισχύος του, ήτοι 16.09.2021, αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Συμφωνίες των γονέων σχετικά με την άσκηση της γονικής μέριμνας ή την επικοινωνία με το τέκνο που έχουν καταρτισθεί μέχρι την έναρξη ισχύος των νέων διατάξεων ισχύουν, εκτός αν το δικαστήριο προβεί σε διαφορετική ρύθμιση, ύστερα από αίτηση ενός εκ των γονέων, η οποία υποβάλλεται εντός προθεσμίας δύο (2) ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος».

Γ) Από τον συνδυασμό των προαναφερόμενων διατάξεων προκύπτει ότι για να πραγματοποιηθούν εγγραφές/μετεγγραφές μαθητών/μαθητριών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, από τις 16.09.2021 και εντεύθεν, απαιτείται η συναίνεση των γονέων/κηδεμόνων τους, αν πρόκειται για ανήλικους. Σε περιπτώσεις όπου δεν υφίσταται η απαιτούμενη συναίνεση και των δύο γονέων/κηδεμόνων θα πρέπει να εφαρμόζεται αναλογικά το τελευταίο εδάφιο της διάταξης του άρθρου 1512 ΑΚ, σύμφωνα με την οποία ορίζεται ότι: «Κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας οι γονείς καταβάλλουν προσπάθεια για την εξεύρεση κοινά αποδεκτών λύσεων. Αν διαφωνούν, αποφασίζει το δικαστήριο». Ειδικότερα, αν η εγγραφή/μετεγγραφή του/της μαθητή/τριας συνεπάγεται μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτείται προηγούμενη έγγραφη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη δικαστική απόφαση που εκδίδεται μετά από αίτηση ενός από τους γονείς. Στην έννοια της δικαστικής απόφασης εμπίπτουν: προσωρινή διαταγή, απόφαση ασφαλιστικών μέτρων, οριστική δικαστική απόφαση. Τα παραπάνω εφαρμόζονται σε όλες τις περιπτώσεις εγγραφών/μετεγγραφών ανεξαρτήτως του χρόνου κατάθεσης της σχετικής αίτησης εγγραφής/μετεγγραφής, με την επιφύλαξη όσων αναφέρονται στο υπό στοιχείο Δ) της παρούσας.

Δ) Τα παραπάνω οριζόμενα στο άρθρο 1519 ΑΚ δεν καταλαμβάνουν μόνο εκείνες τις περιπτώσεις που ένας εκ των γονέων έχει προσκομίσει δικαστική απόφαση που ρυθμίζει θέματα επιμέλειας – επικοινωνίας και η οποία έχει καταστεί αμετάκλητη μέχρι και τις 16.09.2021. Στην περίπτωση αυτή οι Διευθυντές/ντριες/Προϊστάμενοι/ες των σχολικών μονάδων θα πρέπει επιπλέον να ζητούν πιστοποιητικό περί μη άσκησης ενδίκων μέσων από το οποίο θα αποδεικνύεται ότι η προσκομιζόμενη δικαστική απόφαση έχει καταστεί αμετάκλητη μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 4800/2021, ήτοι, τις 16.09.2021.

Εφιστούμε την προσοχή ότι στην εν λόγω περίπτωση, δεν εμπίπτει στην έννοια της δικαστικής απόφασης εκείνη που έχει εκδοθεί με την διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων αλλά απαιτείται οριστική δικαστική απόφαση που στις 16-09-2021 έχει καταστεί αμετάκλητη.

Περαιτέρω, υπενθυμίζεται ότι η μέριμνα για το ανήλικο τέκνο είναι καθήκον και δικαίωμα των γονέων (γονική μέριμνα), οι οποίοι την ασκούν από κοινού και εξίσου. Η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου σε κάθε υπόθεση ή δικαιοπραξία ή δίκη, που αφορούν το πρόσωπο ή την περιουσία του. Σε περίπτωση όπου η γονική μέριμνα παύει λόγω θανάτου, κήρυξης σε αφάνεια ή έκπτωσης του ενός γονέα, η γονική μέριμνα ανήκει αποκλειστικά στον άλλο. Αν ο ένας από τους δύο γονείς αδυνατεί να ασκήσει τη γονική μέριμνα για πραγματικούς λόγους ή γιατί είναι ανίκανος ή περιορισμένα ικανός για δικαιοπραξία, την ασκεί ο άλλος γονέας. Η επιμέλεια όμως του προσώπου του τέκνου ασκείται και από τον ανήλικο γονέα.

Δείτε αναλυτικά την εγκύκλιο στο synigoros.gr