logo-print

Το σωφρονιστικό σύστημα στην Ελλάδα (Οργάνωση και νομοθεσία)

Πληροφορίες για την οργάνωση του σωφρονιστικού συστήματος στην Ελλάδα και τη σχετική νομοθεσία

14/11/2015

16/11/2017

Η Οργάνωση του Σωφρονιστικού συστήματος στην Ελλάδα βασίζεται στις γενικές αρχές που τίθενται από το Σύνταγμα, τις διεθνείς συμβάσεις, τους νόμους και τα προεδρικά διατάγματα καθώς και τις κανονιστικές πράξεις κατ' εξουσιοδότηση τους, με θεμελιώδη νόμο τον ισχύοντα Σωφρονιστικό Κώδικα.

Οι γενικές αρχές αφορούν τους κανόνες εκτέλεσης των ποινών και μέτρων ασφαλείας κατά της ελευθερίας, όπως αυτές επιβάλλονται από τα αρμόδια Δικαστήρια και τη μεταχείριση των κρατουμένων στα καταστήματα κράτησης.

Απαραβίαστες αρχές στην εφαρμογή των ανωτέρω κανόνων αποτελούν η νομιμότητα και η ισότητα στη μεταχείριση των κρατουμένων, ο σεβασμός των δικαιωμάτων των κρατουμένων που τους αναγνωρίζει ο νόμος και η έννομη προστασία τους.

Στον προαναφερθέντα Σωφρονιστικό Κώδικα περιγράφονται τα όργανα της άσκησης της σωφρονιστικής πολιτικής που είναι το Κεντρικό Επιστημονικό Συμβούλιο Φυλακών, η Κεντρική Επιτροπή Μεταγωγών και τα Συμβούλια της Φυλακής. Επίσης καθορίζονται, οι κατηγορίες των κρατουμένων και των καταστημάτων κράτησης, ο τρόπος μεταγωγής σε αυτά και διαβίωσής τους, η εφαρμογή προγραμμάτων και η διάθεση του ελευθέρου χρόνου τους, η εργασιακή τους κατάσταση, ο ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής λόγω εργασίας και η επικοινωνία με το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Στον ίδιο Κώδικα περιγράφονται οι εναλλακτικές μορφές έκτισης των ποινών, τα μέτρα για την εύρυθμη λειτουργία των καταστημάτων, ο τρόπος μεταγωγών των κρατουμένων, ο τρόπος λήξης των ποινών, η μετασωφρονιστική μέριμνα, η εποπτεία της εφαρμογής του και τα όργανα που την ασκούν.

Η εποπτεία της οργάνωσης και λειτουργίας του σωφρονιστικού συστήματος ασκείται από τη Γενική Διεύθυνση Σωφρονιστικής Πολιτικής του Υπουργείου και της υπαγόμενες σε αυτή Διευθύνσεις :

α) Πρόληψης Εγκληματικότητας και Σωφρονιστικής Αγωγής Ανηλίκων

β) Σωφρονιστικής Αγωγής Ενηλίκων

γ) Λειτουργία Ειδικών Θεραπευτικών Καταστημάτων

δ) Επιθεώρησης Σωφρονιστικών Καταστημάτων και Ειδικών Καταστημάτων Κράτησης Νέων και

ε) Εξωτερικής Φρούρησης Φυλακών και λοιπών Καταστημάτων.

Νομοθεσία

Α. Νόμοι

  1. Ν. 2776/1999: Σωφρονιστικός Κώδικας (ΦΕΚ 291/Α/24-12-1999).
     
  2. Ν. 1729/87: Καταπολέμηση της διάδοσης των ναρκωτικών, προστασία των νέων και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ 144/Α/7-8-1987).
     
  3. Ν. 2161/93: Τροποποίηση και συμπλήρωση των διατάξεων του Ν. 1729/87 (ΦΕΚ 119/Α/26-7-1993).
     
  4. Ν. 2408/96: Τροποποίηση διατάξεων του Ποινικού Κώδικα, του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, του Κώδικα Βασικών Κανόνων για τη μεταχείριση των Κρατουμένων και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ 104/Α/1996).
     
  5. Ν. 2943/01: Έκτιση ποινών εμπόρων ναρκωτικών και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας Υπουργείου Δικαιοσύνης (ΦΕΚ 203/Α/12-9-2001).
     
  6. Νόμος 2928/2001: Τροποποίηση διατάξεων του ποινικού κώδικα και του κώδικα ποινικής δικονομίας και άλλες διατάξεις για την προστασία του πολίτη από αξιόποινες πράξεις εγκληματικών οργανώσεων (ΦΕΚ 141/Α/2001).
     
  7. Ν. 3090/2002 (ΦΕΚ Α΄ 329/24-12-2002) «Σύσταση Σώματος Επιθεώρησης και Ελέγχου Καταστημάτων Κράτησης και άλλες διατάξεις».
     
  8. Ν. 3459/2006 (ΦΕΚ Α΄ 10325-6-2006) «Κώδικας Νόμων για τα Ναρκωτικά».
     
  9. Ν. 3727/2008 (ΦΕΚ Α΄ 257/18-12-2008 ) «Κύρωση και εφαρμογή της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των παιδιών κατά της γενετήσιας εκμετάλλευσης και κακοποίησης, μέτρα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και την αποσυμφόρηση των καταστημάτων κράτησης και άλλες διατάξεις».
     
  10. Ν. 3772/2009 (ΦΕΚ Α΄ 112/107-2009) «Μεταρρυθμίσεις στην οργάνωση της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας, στη θεραπευτική μεταχείριση χρηστών ναρκωτικών ουσιών και άλλες διατάξεις».
     
  11. Ν. 3811/2009 (ΦΕΚ Α΄ 231/18-12-2009) «Αποζημίωση των θυμάτων εγκλημάτων βίας από πρόθεση (Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2004/80/ΕΚ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 29ης Απριλίου 2004) και άλλες διατάξεις».
     
  12. Ν. 3849/2010 (ΦΕΚ Α΄ 80/26-05-2010) «Τροποποίηση του ν. 3213/2003, διατάξεων του Ποινικού Κώδικα που αφορούν εγκλήματα σχετικά με την Υπηρεσία και άλλες διατάξεις».
     

Β. Προεδρικά Διατάγματα

  1. Π.Δ. 283/85: Ποινικός Κώδικας (ΦΕΚ 106/Α/31-5-1985).
     
  2. Π.Δ. 258/86: Κώδικας Ποινικής Δικονομίας (ΦΕΚ 121/Α/1986).
     
  3. Π.Δ. 342/00 "Περί αύξησης του ανωτάτου ορίου του ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων λόγω εργασίας" (ΦΕΚ 296/Α/29-11-2000).
     
  4. Π.Δ. 107/01 "Περί ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων για εργασία και απασχόληση σε προγράμματα ή σπουδές " (ΦΕΚ 97/Α/2001).
     
  5. Π.Δ. 378/01 "Περί αύξησης του ανωτάτου ορίου του ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων λόγω εργασίας" (ΦΕΚ 252/Α/2001).
     
  6. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 220/2003 (ΦΕΚ Α` 185 /15.7.2003) «Ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής κρατουμένων του Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών λόγω εργασίας στο πλαίσιο του θεραπευτικού προγράμματος».
     
  7. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 300/2003 (ΦΕΚ Α` 256/05.11.2003) «Σύσταση και λειτουργία νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία “ΕΠΑΝΟΔΟΣ”».
     
  8. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 333/2003 (ΦΕΚ Α΄ 285/12.12.2003) «Τροποποίηση του Π.Δ/τος 107/2001 (ΦΕΚ 97/τ.Α) «Ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων για εργασία ή απασχόληση σε προγράμματα ή σπουδές».
     
  9. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 1/2004 (ΦΕΚ Α΄1/ 9.1.2004) «Επιλογή σε θέσεις Υπαρχιφυλάκων και Αρχιφυλάκων στα Γενικά, Ειδικά και Θεραπευτικά Καταστήματα Κράτησης αρμοδιότητας του Υπουργείου Δικαιοσύνης».
     
  10. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ ΑΡΙΘ. 75/2005 (ΦΕΚ Α΄ 114/16.05.2005) «Τροποποίηση του υπ αριθμ. π.δ. 107/2001 «Ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων για εργασία ή απασχόληση σε προγράμματα ή σπουδές» (ΦΕΚ 97 Α΄)».
     
  11. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘΜ. 38/2006 (ΦΕΚ Α΄ 37/27.2.2006) «Ίδρυση Καταστήματος Κράτησης στο Δήμο Τρικκαίων του Νομού Τρικάλων».
     
  12. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘΜ. 52/2007 (ΦΕΚ Α 55/ 8.3.2007) « Ίδρυση Καταστήματος Κράτησης στο Δήμο Γρεβενών του Νομού Γρεβενών».
     
  13. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘΜ. 53/2007 (ΦΕΚ Α 55/ 8.3.2007) «Ίδρυση Καταστήματος Κράτησης στο Δήμο Δομοκού του Νομού Φθιώτιδος».
     
  14. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ` ΑΡΙΘΜ. 219/2007 (ΦΕΚ Α 247 6.11.2007) «Προσθήκη διατάξεως στο Προεδρικό διάταγμα 342/2000 (ΦΕΚ Α` 296)».
     
  15. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ' ΑΡΙΘΜ. 240/2007 (ΦΕΚ Α΄ 283/20.12.2007) «Τροποποίηση του Π.Δ. 107/2001 «Ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων για εργασία ή απασχόληση σε προγράμματα ή σπουδές» (ΦΕΚ 97 Α)».
     
  16. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ' ΑΡΙΘΜ. 13/2008 (ΦΕΚ Α΄ 32/21.2.2008) « Ίδρυση Καταστήματος Κράτησης στο Δήμο Θηβαίων του Νομού Βοιωτίας».
     
  17. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ' ΑΡΙΘΜ. 63/2010 (ΦΕΚ Α΄ 108/ 7.7.2010) “Ίδρυση Καταστήματος Κράτησης στο Δήμο Νιγρίτας του Νομού Σερρών”.
     

Γ. Υπουργικές Αποφάσεις

  1. Υ.Α. 87392 οικ./7-4-2014 των Υπουργών Εσωτερικών - Παιδείας & Θρησκευμάτων - Υγείας - Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας - Δικαιοσύνης, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων & Διαφάνειας με θέμα: «Κατάρτιση νέου πίνακα των φορέων, που συμμετέχουν στην εφαρμογή του θεσμού της παροχής κοινωφελούς εργασίας» (ΦΕΚ 994/22-4-2014).
     
  2. Υ.Α. 137954/00 των Υπουργών Εξωτερικών, Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης "Περί καθορισμού λεπτομερειών εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων που διατάσσουν απέλαση αλλοδαπών" (ΦΕΚ 1255/Β/16-10-2000).
     
  3. ΥΑ 6161/2000: (ΦΕΚ Β` 205/23-2-2000) «Άσκηση εκλογικού δικαιώματος κρατουμένων».
     
  4. ΥΑ 17351 ΟΙΚ /2001 (ΦΕΚ Β`529/ 9.5.2001) Καθορισμός του ύψους της επιδότησης κρατουμένων λόγω χρήσης εκπαιδευτικής αδείας.
     
  5. ΥΑ 165195 οικ/2001 (ΦΕΚ Β`1704/19-12-2001) «Ατομικός Λογαριασμός κρατουμένων (χρημάτιο)».
     
  6. ΥΑ 137061 οικ./2002 (ΦΕΚ Β΄ 1154/4-9-2002) «Πιλοτική λειτουργία Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών».
     
  7. ΥΑ 24594 /2003 (ΦΕΚ Β΄ 436/11.4.2003) «Αναπροσαρμογή του ποσού από το χρημάτιο (άρθρο 45 Ν. 2776/99 που θα διαχειρίζεται μηνιαίως ο θεραπευόμενος του Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων».
     
  8. YA Υ5γ/Γ.Π. οικ. 69750/2003 (ΦΕΚ Β` 1036/25.07.2003) «Χορήγηση υποκαταστάτων ουσιών σε άτομα που εκτίουν ποινή φυλάκισης ή κρατούνται από τις αστυνομικές και διωκτικές αρχές και είναι ενταγμένα σε προγράμματα υποκατάστασης του ΟΚΑΝΑ».
     
  9. ΥΑ 78628 οικ./2003 (ΦΕΚ Β` 846/27.06.2003) «Συγκρότηση της Θεραπευτικής Ομάδας του Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών».
     
  10. YA 164646/2003 (ΦΕΚ Β` 1799/4.12.2003) “Παράταση λειτουργίας της Ειδικής Επιτροπής για την υποβολή προτάσεων για την ένταξη των Μονάδων Υγείας του Υπουργείου Δικαιοσύνης στο Ε.Σ.Υ.”.
     
  11. ΥΑ 64442/ 2004 (ΦΕΚ Β΄ 856/10.06.2004) «Συγκρότηση Ειδικής Επιτροπής για την υποβολή προτάσεων για την ένταξη των Μονάδων Υγείας του Υπουργείου Δικαιοσύνης στο Ε.Σ.Υ.».
     
  12. ΥΑ 138317/2005 (ΦΕΚ Β΄ 17/13.1.2005) «Αναμόρφωση του πίνακα φορέων υλοποίησης κοινωφελούς εργασίας».
     
  13. ΥΑ 8508/2005 (ΦΕΚ Β΄247/ 24.2.2005) «Προϋποθέσεις κράτησης στις Αγροτικές Φυλακές και την Κεντρική Αποθήκη Yλικού Φυλακών». 
     
  14. ΥΑ 62367 /2005 (ΦΕΚ Β΄ 889/30.6.2005) «Εσωτερικός .κανονισμός λειτουργίας ειδικών καταστημάτων κράτησης νέων»
     
  15. ΥΑ 103822/2006 (ΦΕΚ Β΄24/ 17.1.2006) « Τροποποίηση Υπουργικής Απόφασης αριθ. 58819/03-Εσωτερικός Κανονισμός Λειτουργίας Γενικών Καταστημάτων Κράτησης τύπου Α΄& Β΄»
     
  16. ΥΑ 41841/2006 (ΦΕΚ Β΄ 647/2006) «Τροποποίηση ΥΑ 47503/05. Εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας ειδικών καταστημάτων κράτησης νέων» .
     
  17. ΥΑ 103822/2006  (ΦΕΚ Β΄24 /17.1.2006) «Τροποποίηση της 58819/7.4.2003 Υπουργικής απόφασης "Εσωτερικός Κανονισμός  Λειτουργίας Γενικών Καταστημάτων Κράτησης τύπου Α` και Β`».
     
  18. ΥΑ  11321/27511/1607-2006 (ΦΕΚ Β΄ 375/28.3.2006) «Υπαγωγή στην ασφάλιση του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για τον κίνδυνο του ατυχήματος των κρατουμένων στις φυλακές της χώρας, που εργάζονται ως ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, μάγειρες και προσωπικό κουζίνας».
     
  19. ΥΑ 418412006 (ΦΕΚ Β 647 /24.5.2006) «Τροποποίηση ΥΑ 47503/05 Εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας ειδικών καταστημάτων κράτησης  νέων»
     
  20. ΥΑ 79289οικ./2007 (ΦΕΚ Β 1264/24.7.2007) «Μερική Μετατροπή του Καταστήματος Κράτησης Τρικάλων τύπου Β σε Θεραπευτικό  Κατάστημα».
     
  21. ΥΑ 79292/2007 (ΦΕΚ Β 1777/5.9.2007) «Λειτουργία Ειδικού Θεραπευτικού Τμήματος (ΕΙ.ΘΕ.Τ) Απεξάρτησης Τοξικομανών  στο Κατάστημα Κράτησης Τρικάλων τύπου Β».
     
  22.  ΥΑ 119663/2007 (ΦΕΚ Β΄ 2307/04.12.2007) «Κατάρτιση νέου πίνακα φορέων που συμμετέχουν στην εφαρμογή του θεσμού της παροχής κοινωφελούς εργασίας».
     
  23. ΥΑ 10822/2008 (ΦΕΚ Β΄ 305 /26.2.2008) «Μετατροπή Καταστήματος Κράτησης Γυναικών Κορυδαλλού σε Αυτοτελές Κατάστημα  Κράτησης».
     
  24. ΥΑ  86364 οικ. /2008 (ΦΕΚ Β  1870/12.09.2008) «Κατάρτιση νέου πίνακα φορέων που συμμετέχουν στην εφαρμογή του θεσμού της  παροχής κοινωφελούς εργασίας».
     
  25. ΥΑ 74181/2009 (ΦΕΚ Β΄ 1191/ 18.6.2009) «Μετατροπή του Καταστήματος Κράτησης ΜΑΛΑΝΔΡΙΝΟΥ σε Γενικό Κατάστημα  Κράτησης Β' τύπου».
     
  26. ΥΑ 47376/2009 (ΦΕΚ Β 1191/ 18.6.2009) «Σύσταση πτέρυγας ημιελεύθερης διαβίωσης στο Κατάστημα Κράτησης Γυναικών Ελεώνα Θήβας»
     
  27. ΥΑ 103920/2009  ((ΦΕΚ Β΄ 1544/28.07.2009) «Μερική Μετατροπή του Καταστήματος Κράτησης Γρεβενών τύπου Α, σε Κατάστημα   Κράτησης Τύπου Γ».
     
  28. ΥΑ  11321/15397/1347-2009 (ΦΕΚ Β΄ 2042/22.09.2009) «Υπαγωγή στην ασφάλιση του Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ., για τον κίνδυνο του ατυχήματος, των κρατούμενων που εργάζονται στο Υφαντουργείο - Στρωματοποιείο του Καταστήματος Κράτησης Χαλκίδας». 
     
  29. Υ.Α.97241 οικ./2014/16.1.2015 των Υπουργών Εσωτερικών - Παιδείας & Θρησκευμάτων – Υγείας – Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Πρόνοιας - Δικαιοσύνης, Διαφάνειας & Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με θέμα: “Κατάρτιση νέου πίνακα φορέων που συμμετέχουν στην εφαρμογή του θεσμού της παροχής κοινωφελούς εργασίας” (ΑΔΑ: 7Ο1ΟΩ-ΤΥΘ, ΦΕΚ 165/23.1.2015 τ.Β΄)

Δ. Διεθνείς Συμβάσεις

  1. Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τη μεταφορά καταδίκων: Ν. 1708/87 (ΦΕΚ 108/Α/26-6-87).
     
  2. Διμερής Ελλάδας - Αλβανίας για τη μεταφορά καταδίκων: Ν. 2313/95 (ΦΕΚ 121/Α/19-6-95).
    Διμερής Ελλάδας - Αιγύπτου για τη μεταφορά καταδίκων: Ν. 1765/1988 (ΦΕΚ 58/Α/24-3-88).
     
  3. N. 1782/1988 (ΦΕΚ Α΄ 116/3-6-1988) «Κύρωση της Σύμβασης κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας».
     
  4. Ν. 1949/1991 (ΦΕΚ Α΄ 83/1991) «Κύρωση της Σύμβασης για την πρόληψη των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας».
     
  5. Ν. 3351/2005 (ΦΕΚ Α΄147/23-6-2005) «Κύρωση του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου στη Σύμβαση για τη μεταφορά καταδίκων».

Με πληροφορίες από το Υπουργείο Δικαιοσύνης

Σύνδεση στο Lawspot

Enter your e-mail address or username.
Enter the password that accompanies your e-mail.
Ξεχάσατε τον κωδικό σας;
logo

Δεν έχετε λογαριασμό;

Μπορείτε να εγγραφείτε στο Lawspot ανεξαρτήτως ιδιότητας, ως δικηγόρος, συμβολαιογράφος ή και απλός χρήστης, συμπληρώνοντας τη σχετική φόρμα εδώ.

Αν είστε δικηγόρος, με την εγγραφή σας στο Lawspot.gr κερδίζετε σημαντικά οφέλη. Δείτε αναλυτικές πληροφορίες εδώ.