logo-print

Η Ευρώπη δεν αξιοποιεί στο έπακρο τεχνολογίες αιχμής για να παραμείνει ανταγωνιστική, σύμφωνα με το Ευρ. Ελεγκτικό Συνέδριο για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας

“Κίτρινη κάρτα” από το Ευρ. Ελεγκτικό Συνέδριο για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας

Επιμέλεια: Γεώργιος Π. Κανέλλος

Η πρόοδος της ψηφιοποίησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι ανομοιόμορφη, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ).

Ειδικότερα, η ειδική έκθεση αριθ. 19/2020 με τίτλο «Ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας: μια φιλόδοξη πρωτοβουλία, η επιτυχία της οποίας εξαρτάται από τη συνεχή δέσμευση της ΕΕ, των κυβερνήσεων και των επιχειρήσεων», η οποία δημοσιεύθηκε στις 22-09-2020, καταλήγει ότι η Ευρώπη δεν αξιοποιεί στο έπακρο τις τεχνολογίες αιχμής για να καινοτομήσει και να παραμείνει ανταγωνιστική. Το 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε την πρωτοβουλία για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με σκοπό να δώσει ώθηση στην ψηφιοποίηση των επιχειρήσεων της ΕΕ. Παρά τις προσπάθειες της Επιτροπής να υποστηρίξει τις εθνικές αρχές, η πρόοδος της πρωτοβουλίας στα διάφορα κράτη μέλη είναι ανομοιόμορφη, σύμφωνα με τους ελεγκτές. Ορισμένες χώρες εξακολουθούν να μην έχουν εθνικές στρατηγικές ψηφιοποίησης ή να μην έχουν προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες, όπως στη συγκρότηση κόμβων ψηφιακής καινοτομίας (ΚΨΚ).

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της βιομηχανίας (ή «ψηφιοποίηση») δεν περιορίζεται στην απόκτηση νέου εξοπλισμού και συστημάτων ΤΠ. Περιλαμβάνει τη χρήση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες για επανεξέταση όλων των πτυχών των επιχειρηματικών διαδικασιών. Η ψηφιοποίηση των βιομηχανιών της ΕΕ έχει σημειώσει πρόοδο τα τελευταία χρόνια, αλλά με διαφορετικούς ρυθμούς ανά χώρα, περιφέρεια και τομέα. Μεγάλες διαφορές παρατηρούνται επίσης μεταξύ, αφενός, των μεγάλων και, αφετέρου, των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ).

Στόχος της πρωτοβουλίας για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ στον τομέα των ψηφιακών τεχνολογιών και να διασφαλιστεί ότι όλες οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη, ανεξαρτήτως του κλάδου, του μεγέθους ή του τόπου δραστηριοποίησής τους, μπορούν να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που παρέχουν οι ψηφιακές καινοτομίες. Στόχος της πρωτοβουλίας ήταν η κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων ύψους σχεδόν 50 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά την πενταετία από τη δρομολόγησή της.

Οι ελεγκτές πραγματοποίησαν επισκέψεις σε τέσσερα κράτη μέλη (Γερμανία, Ουγγαρία, Πολωνία και Πορτογαλία) για να συγκεντρώσουν «από πρώτο χέρι» στοιχεία που να αποδεικνύουν την πρόοδο στην κάθε χώρα. Η στρατηγική της Επιτροπής για την προώθηση της ψηφιοποίησης ερειδόταν σε άρτια βάση και υποστηρίχθηκε από τα κράτη μέλη, αλλά δεν συνοδευόταν από πληροφορίες για τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Η Γερμανία και η Πορτογαλία έχουν θεσπίσει σχετικές στρατηγικές, ωστόσο έως το 2019 η Ουγγαρία και η Πολωνία εξακολουθούσαν να μην διαθέτουν ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική ψηφιοποίησης. Ενώ η Επιτροπή έχει πραγματοποιήσει αρκετές δραστηριότητες για να βοηθήσει τα κράτη μέλη, οι εθνικές αρχές γενικά αναφέρουν ότι αυτές είχαν περιορισμένη μόνο επίδραση στον τρόπο με τον οποίο ανέπτυξαν ή εφάρμοσαν τις οικείες εθνικές στρατηγικές ψηφιοποίησης. Οι ελεγκτές επισημαίνουν επίσης ότι το συνολικό κόστος για τη δημιουργία και τη διατήρηση ενός πλαισίου για τη στήριξη της ψηφιοποίησης της ενωσιακής βιομηχανίας δεν είναι γνωστό. Όσον αφορά τη χρήση ενωσιακών πόρων, το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» στήριζε την πρωτοβουλία, ενώ προβλέπονταν επίσης μέτρα που θα μπορούσαν δυνητικά να στηρίξουν την υλοποίηση της πρωτοβουλίας στα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν πόρους του ΕΤΠΑ για την πρωτοβουλία.

Ένα από τα βασικά στοιχεία της πρωτοβουλίας για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας είναι η δημιουργία και λειτουργία κόμβων ψηφιακής καινοτομίας (ΚΨΚ) για την παροχή συμβουλών σε τοπικές επιχειρήσεις σχετικά με τις τεχνολογίες και τη δικτύωσή τους. Με εξαίρεση τη Γερμανία, το δυναμικό των ΚΨΚ δεν είχε αναπτυχθεί πλήρως στα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη. Οι ελεγκτές εντόπισαν παραδείγματα όπου η περιορισμένη εθνική δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση που ήταν διαθέσιμη για δραστηριότητες ΚΨΚ είχε χρησιμοποιηθεί με ασυντόνιστο τρόπο· επισημαίνουν δε ότι η Επιτροπή δεν παρακολουθεί ειδικά τις δραστηριότητες ΚΨΚ σε ολόκληρη την ΕΕ, εκτός από εκείνες που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020». Η χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση των ΚΨΚ, μόνο που αυτό σπανίως γίνεται στην πράξη.

Τέλος, εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση για την ψηφιοποίηση αποτελεί η ύπαρξη καλού επιπέδου ευρυζωνικής συνδεσιμότητας. Όπως έχει ήδη υπογραμμιστεί στο πλαίσιο ελέγχου που διενεργήθηκε το 2018, δεν αναμένεται να επιτύχουν όλα τα κράτη μέλη τις τιμές-στόχο της ΕΕ για το 2020 όσον αφορά την ευρυζωνικότητα, ενώ η επίτευξη των τιμών-στόχου για το 2025 φαντάζει ακόμη δυσκολότερη. Επιπλέον, το ποσοστό διείσδυσης ταχειών ευρυζωνικών συνδέσεων ποικίλλει σημαντικά μεταξύ εταιρειών διαφορετικών μεγεθών (π.χ. το 2019, μόνο το 46% των ΜΜΕ είχε τέτοια σύνδεση) και αναπόφευκτα αυτό ανακόπτει την ορμή της ψηφιακής βιομηχανικής επανάστασης στην ΕΕ.

Οι ελεγκτές διατυπώνουν σειρά συστάσεων, οι οποίες λαμβάνουν επίσης υπόψη το προτεινόμενο νέο πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» για την περίοδο 2021-2027 που βρίσκεται ακόμη υπό εξέταση. Προτείνουν συναφώς:

  • την παροχή βοήθειας στα κράτη μέλη ώστε να προσδιορίζουν τα χρηματοδοτικά κενά τους και να εστιάζουν την προσοχή τους στη διαθέσιμη ενωσιακή χρηματοδότηση·
  • τη βελτίωση της παρακολούθησης της πρωτοβουλίας για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με τον καθορισμό κατάλληλων δεικτών αποτελέσματος και την παρακολούθηση των δαπανών·
  • τον ορισμό, τον συντονισμό και την έγκριση του πλαισίου για ένα δίκτυο ευρωπαϊκών ΚΨΚ το οποίο θα καλύπτει όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης·
  • την ανάληψη περαιτέρω ενεργειών για να υποστηριχθεί η επίτευξη κατάλληλων επιπέδων ευρυζωνικής συνδεσιμότητας.

Δήλωση

«Για να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους στον παγκόσμιο χάρτη, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα πρέπει να υποδεχθούν με θέρμη τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η ψηφιοποίηση στην ΕΕ μπορεί να δημιουργήσει έσοδα ύψους άνω των 110 δισεκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο», δήλωσε η Iliana Ivanova, Μέλος του ΕΕΣ και αρμόδια για τον συγκεκριμένο έλεγχο. «Μέχρι στιγμής, η πρόοδος στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ δεν είναι ομοιόμορφη. Για την επιτυχή έκβαση της πρωτοβουλίας για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας χρειάζεται συνεχής δέσμευση από την πλευρά όλων των ενδιαφερομένων μερών – ΕΕ, κυβερνήσεων και επιχειρήσεων

Ιστορικό

Η ψηφιοποίηση είναι ένας από τους κύριους στόχους του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (RRF), ο οποίος διαθέτει ποσά συνολικού ύψους 600 δισεκατομμυρίων ευρώ και αποτελεί μέρος της δέσμης μέτρων της ΕΕ «Next Generation EU» για τη μείωση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας της COVID-19. Πρόσφατα, το ΕΕΣ δημοσίευσε γνώμη σχετικά με τον μηχανισμό RRF. Σε προηγούμενη έκθεση, οι ελεγκτές έχουν επίσης εξετάσει την ευρυζωνική κάλυψη στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Υπενθυμίζεται ότι το ΕΕΣ παρουσιάζει τις ειδικές εκθέσεις του στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, καθώς και σε άλλους ενδιαφερομένους, όπως σε εθνικά κοινοβούλια, παράγοντες του ενδιαφερόμενου κλάδου και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών. Στη συντριπτική πλειονότητά τους, οι συστάσεις που διατυπώνουν οι ελεγκτές στις εκθέσεις τους υλοποιούνται.

Το πλήρες κείμενο της έκθεσης είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο του ΕΕΣ (eca.europa.eu)